Thưởng trăng ở nhà chồ

Ngôi nhà chồ duy nhất còn sót lại trên phá Tam Giang

Ngôi nhà chồ duy nhất còn sót lại trên phá Tam Giang

Du khách có thể về lưu trú trên ngôi nhà chồ này và tham gia trải nghiệm đánh bắt thủy hải sản trên đầm phá. Rồi nhà chồ sẽ giới thiệu đến du khách trong và ngoài nước về nét văn hóa một thời của cư dân thủy diện...

Phá Tam Giang là nguồn sống vô tận của người dân

Anh Phan Thông sửa sang và phục dựng lại ngôi nhà chồ mà ông nội để lại

Khu vực được quy hoạch xóm nhà chồ ở xã Điền Hải

Phá Tam Giang là nguồn sống vô tận của người dân

Anh Phan Thông sửa sang và phục dựng lại ngôi nhà chồ mà ông nội để lại

Khu vực được quy hoạch xóm nhà chồ ở xã Điền Hải

Tam Giang - Cầu Hai là hệ đầm phá lớn nhất Đông Nam Á, với 21.600 ha diện tích mặt nước. Có lẽ bởi sự rộng lớn, mênh mông sóng nước mà Tam Giang - Cầu Hai luôn là mạch nguồn vô tận, huyền bí và có sức hút mãnh liệt mà ngay cả những người đã sinh ra và lớn lên bên chân phá cũng không thể nào hiểu hết.

Có lẽ vì lý do đó mà anh Phan Thông, thôn Minh Hương (thường gọi là chợ Đò), xã Điền Hải, Phong Điền, chủ ngôi nhà chồ còn sót lại duy nhất trên phá Tam Giang hiện nay, sau bao năm bôn ba vùng đất Tây Nguyên nắng gió, quyết định đưa vợ con về lại quê hương sinh sống.

Về quê không lâu, anh Thông bắt tay ngay vào sửa sang, phục dựng lại ngôi nhà chồ của ông nội để lại, vì một thời gian dài không ai ở đã hư hỏng khá nhiều theo năm tháng. Căn nhà chồ rộng khoảng 50m2 này, từng là nơi sinh sống của 4 - 5 gia đình ba thế hệ.

Anh Thông cho hay, căn nhà này đã tồn tại hơn 40 năm, ông nội làm khi đó anh chỉ trạc 8 - 10 tuổi. Trong ký ức của anh, khi ngôi nhà chồ này được hoàn thành, người dân khắp mặt nước, kể cả trên đất liền đều đến xem và trầm trồ là ngôi nhà đẹp nhất nhì cả vùng Ngũ Điền, kéo dài về đến Quảng Ngạn, Quảng Công của huyện Hương Điền ngày đó. Sở dĩ nổi tiếng như vậy là vì nhà chồ làm trên mặt nước, nhưng có kết cấu như một ngôi nhà rường, làm hoàn toàn bằng gỗ kiền chắc chắn, hết hàng chục cây vàng thời đó. Ngôi nhà như một “biệt phủ”, mùa hè mát mẻ, mùa đông kín gió Tây Bắc rít về.

Trong bao la muôn trùng sóng nước của đầm phá Tam Giang - Cầu Hai ngày nay, với những người xưa cũ thấy trống vắng hẳn vì bây giờ thiếu những ngôi nhà chồ đặc trưng một thời. Với ký ức của người dân bên kia phá Tam Giang, những ngôi nhà chồ gắn với tên tuổi của những ngôi làng nổi tiếng về sự giàu có thịnh vượng chạy dọc theo Quốc lộ 49B ngày nay, như xóm Sáo, chợ Đò (Điền Hải, Phong Điền), chợ Chiều, Vĩnh Tu (Quảng Ngạn), thôn 14 (Quảng Công, Quảng Điền)…

Phá Tam Giang còn là nơi lưu giữ những tình cảm tuổi thơ

Phá Tam Giang còn là nơi lưu giữ những tình cảm tuổi thơ

Với đời sống trên phá Tam Giang, nhà chồ là phần không thể thiếu, đó là nét đặc trưng riêng

Với đời sống trên phá Tam Giang, nhà chồ là phần không thể thiếu, đó là nét đặc trưng riêng

Đời sống đánh bắt trên đầm phá dần hình thành những ngôi nhà chồ

Đời sống đánh bắt trên đầm phá dần hình thành những ngôi nhà chồ

Item 1 of 3

Phá Tam Giang còn là nơi lưu giữ những tình cảm tuổi thơ

Phá Tam Giang còn là nơi lưu giữ những tình cảm tuổi thơ

Với đời sống trên phá Tam Giang, nhà chồ là phần không thể thiếu, đó là nét đặc trưng riêng

Với đời sống trên phá Tam Giang, nhà chồ là phần không thể thiếu, đó là nét đặc trưng riêng

Đời sống đánh bắt trên đầm phá dần hình thành những ngôi nhà chồ

Đời sống đánh bắt trên đầm phá dần hình thành những ngôi nhà chồ

Từng nhiều lần trải nghiệm đời sống sinh hoạt trên nhà chồ của thập niên 80, 90 của thế kỷ trước trên phá Tam Giang, nhà nghiên cứu Nguyễn Thế, Chủ tịch Hội Văn nghệ Dân gian tỉnh cho rằng, nhà chồ là loại hình cư trú đặc trưng riêng, là nét văn hóa của cư dân thủy diện trên đầm phá Tam Giang - Cầu Hai. Với cư dân thủy diện có hai hệ đánh bắt thủy hải sản. Một là thường xuyên di chuyển, mai nơi này, mốt nơi kia. Còn một loại hình đánh bắt cố định một chỗ, ban đầu ở trên thuyền, sau đó vì nhu cầu của đời sống mà cư dân làm nhà trên mặt nước để ở. Từ đó nhà chồ ra đời.

Trước đây, nhà chồ được làm bằng chất liệu đơn giản như tre ngà ngâm nước, sau đó là bằng gỗ, sau này để kiên cố người dân dùng cột bê tông để làm các trụ chống. “Tôi đã được ngủ qua đêm tại ngôi nhà ông Phan Văn Lợi, tại chợ Chiều, Quảng Ngạn. Ngôi nhà chồ nổi tiếng nhất thời điểm những năm 80 của thế kỷ trước. Tôi đã phần nào hiểu và cảm nhận điều thú vị, khó quên trong đời. Trên mặt nước mênh mông, đời sống diễn ra tấp nập, những ánh đèn bão chiếu rọi như những ánh sao trong đêm, khiến đêm trên phá lung linh, huyền ảo”, nhà nghiên cứu Nguyễn Thế tâm đắc.

Năm 1985, một cơn bão lớn đổ vào Thừa Thiên Huế. Ký ức về năm 1985 vẫn còn in sâu trong tâm trí của cư dân thủy diện. Trước nhu cầu của xã hội và chủ động phòng, chống thiên tai mà cư dân thủy diện được vận động lên bờ để sinh sống. Từ đó, hình ảnh nhà chồ trên Tam Giang - Cầu Hai thưa dần theo năm tháng và đến nay không còn nữa.

Trong nỗi nhớ về dĩ vãng ấy, anh Phan Thông bộc bạch, tôi sẽ phục dựng lại ngôi nhà chồ của ông nội như ngày xưa. Không lâu nữa, ngôi nhà của cha ông, sẽ được anh Thông tổ chức khai thác du lịch. Du khách có thể về lưu trú trên ngôi nhà chồ này và tham gia trải nghiệm đánh bắt thủy, hải sản trên đầm phá. Mọi người trên đất nước và cả thế giới có thể biết đến nét văn hóa một thời của cư dân thủy diện.

Theo nhà nghiên cứu Nguyễn Thế, từ lâu ông đã đau đáu một giấc mơ về làm du lịch nhà chồ. Tinh thần mà nhà chồ hướng đến là phục dựng loại hình homestay gắn với ẩm thực Tam Giang - Cầu Hai, nơi có nguồn tôm, cá tươi ngon nhất, không đòi hỏi cao lương mỹ vị, chế biến cầu kỳ mà rất đơn giản. Các đặc sản làng quê bên bờ phá như rượu, mắm… của cư dân có thể kết hợp để giới thiệu. Để sau cùng tinh thần mà khách nhận được là một hệ đầm phá lớn, đã nuôi sống biết bao thế hệ và vẫn giữ mạch nguồn vô tận.

Một bước khởi động mới cho nhà chồ trên phá Tam Giang - Cầu Hai là UBND huyện Phong Điền đang lập quy hoạch Khu du lịch sinh thái cộng đồng “nhà chồ - Điền Hải”. Trong đó, đa dạng các thiết chế về du lịch: khu vực quảng trường kết hợp không gian tổ chức lễ hội, công viên và vui chơi trẻ em; khu vực dịch vụ trải nghiệm nông nghiệp; khu vực dịch vụ trải nghiệm đánh bắt thủy sản; Khu vực dịch vụ giải trí như chụp ảnh trong rừng cây ngập mặn, câu cá thư giãn,… Đặc biệt là khu vực dịch vụ lưu trú, cắm trại gắn với nhà chồ trên mặt nước phá sẽ là điểm nhấn của khu du lịch này.

Anh Nguyễn Ngọc An, Giám đốc Công ty TNHH Du lịch Kết nối Huế cho rằng, khi đời sống của du khách dần muốn trở về “bản ngã” của mình, cái chân phương, mênh mông của đầm phá sẽ giúp du khách tìm về. Tam Giang – Cầu Hai là đặc trưng, duy nhất mà Huế đang sở hữu. Những nét đặc trưng riêng luôn có sức hút mãnh liệt. Thời gian qua, các hình thái du lịch đã được khai thác trên đầm phá và tour “Thưởng trăng trên phá Tam Giang” vào những ngày giữa tháng âm lịch hút hồn du khách. Thời gian đến, khi nhà chồ được phục dựng, dịch vụ với homestay gắn với đời sống sông nước, tham gia đánh bắt thủy, hải sản, một ngày làm ngư dân, photo tour ngắm bình minh, hoàng hôn trên đầm phá, khám phá chợ nổi… sẽ là viên “nam châm” mới hút khách của Huế.

Ông Jason Lusk, Giám đốc Công ty Clickable Impact (đơn vị hàng đầu tư vấn về du lịch cộng đồng) gửi gắm rằng, ông đã đi nhiều nơi, đã trải nghiệm nhiều vùng đất, văn hóa và Tam Giang là một điều gì đó thật hấp dẫn, huyền hoặc mà gần gũi. Hãy trân trọng tài nguyên này mà các bạn đang có. Hãy xem đó như tài sản quý của mình để sử dụng tài sản một cách có trách nhiệm, khi đó tài sản này sẽ sinh lời và nuôi sống các bạn mãi mãi.

Du khách chọn nghỉ dưỡng ở Alba Thanh Tân
Tham quan Rú Chú