Lo đất san lấp cho các công trình trọng điểm

Lãnh đạo Bộ GT&VT và tỉnh Thừa Thiên Huế kiểm tra dự án Cao tốc Cam Lộ-La Sơn sau khi nguồn đất san lấp được đáp ứng

Lãnh đạo Bộ GT&VT và tỉnh Thừa Thiên Huế kiểm tra dự án Cao tốc Cam Lộ-La Sơn sau khi nguồn đất san lấp được đáp ứng

Nhu cầu về nguồn đất san lấp (ĐSL) phục vụ các dự án (DA) trên địa bàn tỉnh thời gian hiện nay cũng như thời gian đến là rất lớn. Đây là câu chuyện đang "nóng" tạo áp lực lớn không riêng chủ đầu tư, đơn vị thi công mà đau đầu các sở, ngành quản lý.

Kỳ II:

Bất cập khai thác, quản lý mỏ đất làm vật liệu san lấp

Không chỉ ĐSL đang “nóng” vì nhu cầu lớn để cung cấp cho các DA trọng điểm mà còn bộc lộ nhiều bất cập trong việc chấp hành các quy định của pháp luật trong lĩnh vực khai thác khoáng sản.

Kiểm tra xe tải chở đất san lấp có biểu hiện chở quá khổ quá tải trên địa bàn thị xã Hương Thủy

Kiểm tra xe tải chở đất san lấp có biểu hiện chở quá khổ quá tải trên địa bàn thị xã Hương Thủy

Không để nhờn luật

Dù đã áp dụng quy định của pháp luật trong lĩnh vực khai thác khoáng sản, nhưng thời gian gần đây, nhiều tổ chức, cá nhân đã vi phạm. Minh chứng là với sự tham mưu của Sở TN&MT, UBND tỉnh đã liên tục có các quyết định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực này.

Mới đây, UBND tỉnh đã có quyết định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai đối với Công ty TNHH Xây dựng Đồng Tâm. Theo đó, Công ty TNHH Xây dựng Đồng Tâm do ông Võ Văn Tải- người đại diện pháp luật đã thực hiện hành vi chiếm đất rừng sản xuất tại khu vực nông thôn từ ngày 7/11/2016 đến nay với diện tích gần 1ha tại khu mỏ đá Mỏ Diều (xã Lộc Thủy, huyện Phú Lộc). Công ty đã bị xử phạt 80 triệu đồng, bên cạnh đó thực hiện biện pháp khắc phục hậu quả là phải thực hiện tiếp thủ tục giao đất, thuê đất theo quy định; buộc nộp lại số lợi bất hợp pháp có được do hành vi vi phạm với số tiền hơn 78 triệu đồng.

Vào dịp cuối năm 2021, công ty này cũng bị UBND tỉnh xử phạt 120 triệu đồng vì hành vi khai thác khoáng sản; trong đó có đất làm VLSL với tổng diện tích vượt ra ngoài ranh giới khu vực được phép gần 0,5 ha tại mỏ đất khu vực đồi Khe Quan (P. Thủy Phương, TX. Hương Thủy). Doanh nghiệp này cũng bị hình thức xử phạt bổ sung là nộp lại số tiền thu lợi bất hợp pháp hơn 266 triệu đồng, phải trả kinh phí trưng cầu giám định, kiểm định, đo đạc gần 51,6 triệu đồng; buộc cải tạo, phục hồi môi trường khu vực đã khai thác vượt ra ngoài phạm vi được phép.

Trưởng phòng Quản lý tài nguyên- Sở TN&MT, ông Nguyễn Mạnh Đại Lân cho rằng, ngoài công tác kiểm tra hướng dẫn thực hiện đầy đủ các quy định pháp luật liên quan đến hoạt động khai thác khoáng sản, thời gian qua, đơn vị đã thực hiện nhiều cuộc thanh tra, kiểm tra việc chấp hành các quy định của pháp luật trong lĩnh vực khoáng sản trên địa bàn tỉnh.

Qua thanh, kiểm tra thực tế hiện trường, Chánh Thanh tra Sở TN&MT đã ban hành nhiều quyết định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực khoáng sản. Đồng thời, chuyển Chủ tịch UBND tỉnh xử phạt theo thẩm quyền trong lĩnh vực khoáng sản đối với 22 tổ chức với tổng số tiền gần 6,9 tỷ đồng; tước giấy phép khai thác khoáng sản đối với 5 mỏ và áp dụng hình thức xử phạt bổ sung tịch thu khoáng sản được quy đổi bằng tiền hơn 1,5 tỷ đồng.

Ghi nhận của PV trong những ngày qua cho thấy, tại các mỏ khai thác của đất làm VLSL của các đơn vị, như Công ty TNHH Xây dựng vận tải Minh Nhật, Công ty TNHH MTV Tuấn Nhân ở khu vực đồi Trốc Voi 2 (P. Thủy Phương, TX. Hương Thủy); Công ty CP 1-5 tại mỏ Phong An (Phong Điền)...  đều không lắp đặt trạm cân tại vị trí đưa khoáng sản nguyên khai ra khỏi khu vực khai thác; lắp đặt camera giám sát tại các kho chứa để lưu trữ thông tin, số liệu liên quan.

Theo quy định tại Điều 42, Nghị định số 158/2016/NĐ-CP ngày 29/11/2016 của Chính phủ, việc xác định sản lượng khoáng sản khai thác thực tế thực hiện trên cơ sở các thông tin, số liệu của sổ sách, chứng từ, tài liệu quy định; tổ chức, cá nhân khai thác khoáng sản, trừ hộ kinh doanh phải thi công lắp đặt những hạng mục trạm cân, camera...

Lý giải về điều này,Trưởng phòng Quản lý tài nguyên- Sở TN&MT cho rằng, thực tế việc triển khai lắp đặt trạm cân, camera đã được đa số các nhà đầu tư tiến hành lắp đặt đối với các mỏ khai thác do Bộ TN&MT cấp phép; đối với các mỏ thuộc thẩm quyền UBND tỉnh thì tại các mỏ đá làm vật liệu xây dựng thông thường trên địa bàn tỉnh đã hoàn thành việc lắp đặt trạm cân, camera.

Riêng đa số các mỏ đất làm VLSL thì phần lớn các chủ đầu tư chưa thực hiện đầy đủ việc lắp đặt camera, trạm cân. Sở TN&MT đã có yêu cầu bằng văn bản để các chủ đầu tư đã được cấp phép khai thác đất làm VLSL thực hiện nghiêm túc. Các doanh nghiệp không thực hiện sẽ bị xử lý vi phạm hành chính. Tuy nhiên đây là vấn đề thực tiễn khách quan rất khó khăn cho các doanh nghiệp khi thực hiện. Đơn vị đã đề xuất với Bộ TN&MT xem xét quy định pháp luật về lắp đặt camera, trạm cân đối với mỏ đất làm VLSL.

Nguyên nhân do mỏ đất thường có thời gian tuổi thọ không dài, vị trí mỏ nằm xa khu dân cư, khó khăn đường sá, để có điện thì phải đầu tư xây dựng tuyến đường dây, lắp trạm biến áp để dẫn điện vào mỏ là không dễ. Do vậy vấn đề yêu cầu chủ đầu tư mỏ đất lắp đặt trạm cân, camera sẽ phát sinh một nguồn kinh phí không nhỏ, liên quan đến tổng giá trị đầu tư sản phẩm đầu ra của một đơn vị khối lượng đất. Đồng thời, có thể sẽ ảnh hưởng đến tiến độ, tăng dự toán của các DA có sử dụng nguồn vốn ngân sách ở địa phương.

Kiểm soát cân trọng tải xe chở đất san lấp quá khổ quá tải
Nhiều xe chở quá khổ làm hư hỏng các tỉnh lộ
Ngoài kiểm tra xe chở quá trọng tải, lực lượng chức năng nhắc nhở tài xế không để vật liệu rơi vãi dọc đường

Tăng cường quản lý, kéo giảm vi phạm

Để có nguồn đất dự phòng phục vụ các công trình trọng điểm giai đoạn đến, nhất là 2025-2030...  Sở TN&MT đã phối hợp với các các sở ngành, UBND cấp huyện đề xuất UBND tỉnh bổ sung quay hoạch thăm dò, khai thác đất làm VLSL. Theo đó, trên cơ sở phân bố theo nhu cầu, tiềm năng đất làm VLSL tại các địa phương, nơi có các công trình có nhu cầu đất đắp, như các DA ở KCN Phong Điền, Phú Bài, Phú Đa; Khu kinh tế Chân Mây-Lăng Cô; đồng thời đảm bảo quy hoạch xa khu dân cư tập trung, diện tích quy hoạch mỏ có quy mô lớn tập trung, ít gây tác động môi trường, tác động đến đường sá, nhằm đảm bảo khai thác xong sẽ phát huy giá trị quỹ đất khi kết thúc khai thác.

Xịt rửa phượng tiện giảm bụi tại mỏ đất Thủy Phương, Hương Thủy hiện rất ít thấy tại các mỏ đất ở địa phương

Nhiều tỉnh lộ xuống cấp, ô nhiễm môi trường do xe tải chở vật liệu san lấp vượt thành thùng

Khắc phục khói bụi khi xe chở vật liệu san lấp vào thi công dự án Nhà khách T2, sân bay Phú Bài

Xịt rửa phượng tiện giảm bụi tại mỏ đất Thủy Phương, Hương Thủy hiện rất ít thấy tại các mỏ đất ở địa phương

Nhiều tỉnh lộ xuống cấp, ô nhiễm môi trường do xe tải chở vật liệu san lấp vượt thành thùng

Khắc phục khói bụi khi xe chở vật liệu san lấp vào thi công dự án Nhà khách T2, sân bay Phú Bài

Tuy nhiên, đây mới là "bề nổi của tảng băng chìm" mà thực tế người dân ở khu vực khai thác mỏ đất làm VLSL âu lo, than vãn vì phương tiện vận chuyển thường xuyên vào ra làm đường sá chóng xuống cấp, hư hỏng và cùng khói bụi làm xáo trộn môi trường cuộc sống.

Ông Lê Bá Phúc, Giám đốc Sở TN&MT khẳng định, ngoài công tác hướng dẫn thực hiện các quy định pháp luật liên quan đến hoạt động khai thác khoáng sản, Sở TN&MT đã thực hiện nhiều cuộc thanh, kiểm tra việc chấp hành các quy định của pháp luật trong lĩnh vực khoáng sản. Sở TN&MT sẽ tiếp tục đẩy mạnh công tác quản lý giám sát hoạt động khai thác mỏ đất làm VLSL theo quy định. Đồng thời, đề xuất với Bộ TM&MT xem xét quy định pháp luật về lắp đặt camera, trạm cân đối với mỏ đất làm VLSL.

Không chỉ quản lý trong mỏ, UBND tỉnh cũng yêu cầu các địa phương, sở ngành tăng cường thực hiện các nhiệm vụ kiểm soát tải trọng xe trên địa bàn tỉnh. Thời gian qua, Sở TN&MT chủ trì, phối hợp với lực lượng công an, các địa phương nơi có các mỏ vật liệu đang khai thác, các công trình, DA đang xây dựng, san lấp mặt bằng… tổ chức họp, mời đại diện các đơn vị, doanh nghiệp khai thác mỏ vật liệu, kinh doanh vận tải trên địa bàn, thực hiện ký cam kết về chấp hành các quy định của pháp luật về xếp, dỡ, vận chuyển hàng đúng tải trọng cho phép khi tham gia giao thông, đảm bảo trật tự ATGT, vệ sinh môi trường trên địa bàn quản lý.

Sở TN&MT đang và tiếp tục thực hiện hàng năm chủ trì phối hợp với Phòng Cảnh sát Môi trường-Công an tỉnh tiến hành làm việc với các công ty, doanh nghiệp (chủ mỏ) vận hành các mỏ VLSL trên địa bàn TX. Hương Thủy, Phong Điền, Phú Vang, Phú Lộc các BQL DA đường Hồ Chí Minh, Nhà ga T2 sân bay Phú Bài. Nội dung làm việc đã yêu cầu các doanh nghiệp khai thác đất làm VLSL thực hiện nghiêm túc các nội dung quy định pháp luật về môi trường; các chủ xe vận tải chuyên chở đất làm VLSL phải chấp hành nghiêm chỉnh pháp luật về ATGT, đảm bảo chuyên chở đúng trọng tải, không để rơi vãi đất, đá xuống đường trong quá trình vận chuyển.

Để giải quyết rốt ráo vấn nạn khói bụi, đường sá xuống cấp, cuộc sống nhiều dân trong khu vực bớt âu lo, các doanh nghiệp, đơn vị chủ đầu tư DA mạnh dạn biết từ chối, không nhận hàng khi phương tiện chở quá thành thùng xe, vượt trọng tải theo quy định.