DI SẢN CHỦ TỊCH HỒ CHÍ MINH TẠI HUẾ:

“Giữ ấm” hơi Người, “truyền lửa” mai sau

Chủ tịch Hồ Chí Minh đã để lại vô vàn dấu ấn với con người và vùng đất sông Hương núi Ngự. Cùng với cả nước, Thừa Thiên Huế đang nỗ lực giữ gìn và phát huy Di sản vật thể và phi vật thể gắn liền với thân thế, sự nghiệp của vị lãnh tụ dân tộc kính yêu. Đó không chỉ là niềm tự hào mà còn là trọng trách của Đảng bộ, chính quyền, người dân cố đô…

Kỳ II:

“Giữ cho di tích
ấm hơi Người”


10 năm Bác ở Huế, song theo cố Thủ tướng Phạm Văn Đồng “Năm tháng đó là thời gian cực kỳ quan trọng đối với sự hình thành con người Nguyễn Ái Quốc - Hồ Chí Minh”. Những dấu ấn gắn với cuộc đời, gia đình Người đã thành một phần quan trọng trong hệ thống di sản Thừa Thiên Huế.

Đoàn lãnh đạo Đảng, Nhà nước, Chính phủ đến thăm Nhà lưu niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh tại đường Mai Thúc Loan (TP. Huế)

Đoàn lãnh đạo Đảng, Nhà nước, Chính phủ đến thăm Nhà lưu niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh tại đường Mai Thúc Loan (TP. Huế)

Chủ tịch Nước Nguyễn Xuân Phúc viết những dòng cảm nhận xúc động về vị lãnh tụ kính yêu của dân tộc

Chủ tịch Nước Nguyễn Xuân Phúc viết những dòng cảm nhận xúc động về vị lãnh tụ kính yêu của dân tộc

Năm 2019, khi còn ở vị trí Thủ tướng Chính phủ - đến thăm Nhà lưu niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh (112 Mai Thúc Loan, TP. Huế), Chủ tịch Nước Nguyễn Xuân Phúc đã viết những lời xúc động: “Đoàn của Trung ương và Chính phủ vô cùng cảm động được nghe lại cuộc sống của gia đình Bác Hồ và bản thân Bác tại ngôi nhà nhỏ bé và vĩ đại này - Nơi chắc chắn rằng sẽ góp phần hình thành nhân cách của Bác về cuộc sống lầm than của dân tộc ta và ý chí của một gia đình trong sạch, một lòng vì giải phóng ách đô hộ của thực dân phong kiến”.

Chủ tịch Nước Nguyễn Xuân Phúc mong bảo tàng Hồ Chí Minh và tỉnh Thừa Thiên Huế giữ gìn di sản quý báu này để cho thế hệ trẻ và mọi người tham quan ngôi nhà của gia đình Chủ tịch Hồ Chí Minh sống thuở ấu thơ.

Hình ảnh, kỷ vật, di tích liên quan đến Bác Hồ luôn được nâng niu gìn giữ

Hình ảnh, kỷ vật, di tích liên quan đến Bác Hồ luôn được nâng niu gìn giữ

Hình ảnh, kỷ vật, di tích liên quan đến Bác Hồ luôn được nâng niu gìn giữ

Hình ảnh, kỷ vật, di tích liên quan đến Bác Hồ luôn được nâng niu gìn giữ

Item 1 of 3

Hình ảnh, kỷ vật, di tích liên quan đến Bác Hồ luôn được nâng niu gìn giữ

Hình ảnh, kỷ vật, di tích liên quan đến Bác Hồ luôn được nâng niu gìn giữ

Hình ảnh, kỷ vật, di tích liên quan đến Bác Hồ luôn được nâng niu gìn giữ

Hình ảnh, kỷ vật, di tích liên quan đến Bác Hồ luôn được nâng niu gìn giữ

Thừa Thiên Huế có gần 20 di tích và địa điểm lưu niệm về Bác Hồ và gia đình Người, trong đó hệ thống 4 di tích lưu niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh vừa được xếp hạng Di tích Quốc gia đặc biệt: Nhà lưu niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh tại 112 Mai Thúc Loan, địa điểm Trường Quốc Học, Nhà lưu niệm thời niên thiếu của Chủ tịch Hồ Chí Minh ở làng Dương Nỗ; Đình làng Dương Nỗ (TP. Huế).

Qua bao thăng trầm lịch sử, ngày nay, những di tích này như một “bản trường ca sống” kể cho hậu thế câu chuyện cuộc đời và nhân cách Nguyễn Ái Quốc – Hồ Chí Minh, một ý chí quyết tâm, khát vọng vĩ đại trong hành trình tìm đường cứu nước. Vì thế, câu chuyện phát huy giá trị hệ thống Di tích cấp quốc gia đặc biệt về Chủ tịch Hồ Chí Minh nói riêng và các di tích liên quan đến Người luôn được luận bàn, suy nghĩ.

Trong lễ đón nhận Bằng xếp hạng di tích Quốc gia đặc biệt Hệ thống di tích lưu niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Thừa Thiên Huế cuối năm 2021, UVTW Đảng, Bí thư Tỉnh ủy Lê Trường Lưu khẳng định: "Sự kiện này sẽ là cơ sở pháp lý, khoa học và thực tiễn để các cấp ngành nâng cao hiệu quả trong công tác quản lý, bảo vệ, phát huy giá trị di tích. Từ đó, góp phần giáo dục tinh thần yêu nước và lòng tự hào dân tộc, tạo động lực cho sự phát triển của tỉnh”.

“Không riêng gì 4 di tích được công nhận di tích lịch sử cấp quốc gia đặc biệt, các di tích, tư liệu liên quan đến Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn được trân trọng, nâng niu. Đó không chỉ là niềm tự hào mà còn là trọng trách lớn lao với những người làm công tác bảo tàng và trực tiếp đảm nhận những công việc phát huy giá trị các di tích”, bà Lê Thuỳ Chi – Giám đốc Bảo tàng Hồ Chí Minh tỉnh bày tỏ.

Theo bà Chi, đơn vị đã xuất bản nhiều tài liệu, ấn phẩm; tổ chức tiếp nhận kỷ vật, hiện vật về Bác được hiến tặng, số hoá các tư liệu, làm phim giới thiệu về toàn bộ hệ thống di tích, bảo tàng, triển lãm trực tuyến. Đặc biệt, bảo tàng còn tổ chức cuộc thi sáng tạo phim, ảnh liên quan đến các di tích và nhận được sự hưởng ứng tích cực từ cộng đồng. Từ năm 2017, nhân viên bảo tàng tự học thiết kế, đồ hoạ nhằm tạo ra sự đổi mới trong xây dựng các triển lãm chuyên đề, đưa đến cho người xem những câu chuyện sống động, bắt mắt nhằm lan toả câu chuyện về vị lãnh tụ kính yêu.

Có nhiều việc đặt ra ngay khi 4 di tích được công nhận, xếp hạng Di tích cấp quốc gia đặc biệt. Trước mắt, Bảo tàng Hồ Chí Minh tỉnh đang xúc tiến lập Quy hoạch bảo quản, tu bổ, phục hồi Hệ thống Di tích lưu niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh. Ông Nguyễn Thanh Bình, UVTVTU, Phó Chủ tịch UBND tỉnh khẳng định: “Nhiệm vụ quan trọng hàng đầu là phải sớm hoàn thành quy hoạch di tích vì đây là căn cứ quan trọng để việc đầu tư, tu bổ, tôn tạo di tích hiệu quả, đúng hướng”.  

Bên trong Nhà lưu niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh tại đường Mai Thúc Loan

Bên trong Nhà lưu niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh tại đường Mai Thúc Loan

Cũng theo Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Thanh Bình, tỉnh tiếp tục chỉ đạo các sở, ban, ngành phối hợp triển khai các đề án, để di sản Chủ tịch Hồ Chí Minh ở Thừa Thiên Huế không chỉ là địa chỉ đỏ về nguồn, mà còn là lợi thế trên cơ sở khai thác và phát huy các tiềm năng, đáp ứng nhu cầu tham quan, du lịch, phù hợp với các quy hoạch, chương trình trọng điểm. Chủ trương này cũng nằm trong Kế hoạch thực hiện Chiến lược Ngoại giao văn hóa đến năm 2030 của UBND tỉnh ban hành 4/2022.

Tái hiện không gian dệt vải năm tháng bà Hoàng Thị Loan sống cùng gia đình ở đường Mai Thúc Loan ngày nay

Tái hiện không gian dệt vải năm tháng bà Hoàng Thị Loan sống cùng gia đình ở đường Mai Thúc Loan ngày nay

Giáo dục truyền thống cho các thành viên trong gia đình khi đến thăm di tích Bác tại Huế

Thế hệ trẻ lắng nghe câu chuyện xúc động thuở ấu thơ của Nguyễn Sinh Cung ở Dương Nỗ

Du khách có nhiều xúc cảm khi đọc lại lịch sử năm tháng Bác Hồ gắn bó với Cố đô Huế

Giáo dục truyền thống cho các thành viên trong gia đình khi đến thăm di tích Bác tại Huế

Thế hệ trẻ lắng nghe câu chuyện xúc động thuở ấu thơ của Nguyễn Sinh Cung ở Dương Nỗ

Du khách có nhiều xúc cảm khi đọc lại lịch sử năm tháng Bác Hồ gắn bó với Cố đô Huế

Tiếp nối mạch nghiên cứu và tuyên truyền, bảo tàng thực hiện đề tài nghiên cứu khoa học cấp tỉnh “Nghiên cứu, thống kê, sưu tầm các loại hình di sản văn hóa phi vật thể của Chủ tịch Hồ Chí Minh ở Thừa Thiên Huế” (2021-2023)... Lần đầu tiên trong cả nước, có đơn vị triển khai nghiên cứu, sưu tầm di sản phi vật thể (như ngữ văn dân gian về Chủ tịch Hồ Chí Minh gồm ca dao, tục ngữ, hò, vè, hát ru…; truyện kể, hồi ký về Chủ tịch Hồ Chí Minh và những nội dung liên quan) về vị lãnh tụ kính yêu của dân tộc.

Bà Lê Thuỳ Chi – Giám đốc Bảo tàng Hồ Chí Minh tỉnh nhận định: “Đây là dịp để bảo tàng sưu tầm, số hóa các tư liệu nhằm phục vụ lâu dài cho công tác nghiên cứu và tránh sự đứt gãy trong trao truyền di sản phi vật thể. Tư tưởng, lý luận Chủ tịch Hồ Chí Minh được cụ thể hóa trong những câu chuyện, tư liệu ấy. Tất cả đều gần gũi, thiết thực và đi vào lòng người một cách tự nhiên”.

Bàn về hướng đi để phát huy giá trị các di tích liên quan đến Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Huế, một nhà nghiên cứu nêu quan điểm rất sâu sắc: “Phải giữ cho di tích ấm hơi Người”! Chữ Người ở đây vừa mang nghĩa giữ gìn, bổ sung di tích - hiện vật về Bác, vừa chỉ sự tương tác của con người đối với các điểm đến thiêng liêng, ý nghĩa này.

Gần 40 năm tâm huyết và nghiên cứu nhiều về Bác Hồ, TS Chu Đức Tính, nguyên Giám đốc Bảo tàng Hồ Chí Minh Trung ương cho hay, việc xếp hạng Di tích Quốc gia đặc biệt là ghi nhận cấp độ quan trọng của di tích gắn với thân thế và sự nghiệp một danh nhân như lãnh tụ Hồ Chí Minh. Do đó, địa phương nên lập các dự án, đề án bảo tồn trước mắt và lâu dài nhằm khai thác hiệu quả, làm cho hệ thống di tích này thật sự nổi bật.

TS Tính nói thêm, Huế đang sở hữu di sản quý báu liên quan đến Bác Hồ nhưng chưa phát huy tối đa giá trị. Du khách chưa biết nhiều về khoảng thời gian và địa điểm gắn liền với thời thơ ấu Chủ tịch Hồ Chí Minh – một danh nhân văn hóa thế giới”… Điều này hoàn toàn trùng hợp khi chúng tôi khảo sát thử nghiệm các đoàn đến thăm di tích Bác Hồ dịp lễ 30/4-1/5 vừa qua cho thấy, 3/10 đoàn có chủ đích và tìm hiểu từ trước, số còn lại là tình cờ biết đến. Thực tế này chứng tỏ khâu quảng bá truyền thông chưa thật sự hiệu quả.

Dưới góc độ quản lý, TS Phan Thanh Hải – Giám đốc Sở Văn hoá và Thể thao cho hay, Sở sẽ tiếp tục chỉ đạo Bảo tàng Hồ Chí Minh Thừa Thiên Huế (đơn vị được giao trực tiếp quản lý di tích) phối hợp với các đơn vị liên quan, bộ phận chuyên môn quảng bá các giá trị di sản văn hóa gắn liền với hệ thống di tích trên các phương tiện thông tin đại chúng, mạng xã hội; xây dựng các tour, tuyến du lịch gắn liền với hệ thống di sản Chủ tịch Hồ Chí Minh tại địa phương. “Đưa hệ thống di sản này trở thành địa chỉ tiêu biểu về văn hóa, lịch sử, thẩm mỹ gắn với giáo dục truyền thống cách mạng cũng như đẩy mạnh học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh cần sự quan tâm, hỗ trợ, phối hợp từ nhiều phía và đầu tư hơn nữa bằng nhiều nguồn lực khác nhau.:, TS Hải đề xuất.

Để di tích luôn “ấm hơi người” và luôn có sự tương tác, nhà nghiên cứu Dương Phước Thu cho rằng, Chủ tịch Hồ Chí Minh là người ký sắc lệnh thành lập nhiều ngành, nên chăng ngày lễ truyền thống các ngành và ngày lễ lớn của đất nước, các đơn vị đến dâng hương hoặc tổ chức hoạt động tại các điểm di tích này. Ngoài ra, trong thời đại số hóa, cần áp dụng công nghệ, quảng bá mạnh hơn trên mạng xã hội và truyền thông để mở rộng biên độ tiếp cận cho công chúng.

Với những giá trị tiêu biểu, ý tưởng tổ chức tour du lịch về nguồn với các di tích của Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nhen nhóm từ lâu đối với một số hãng lữ hành. Trong đó, tour chuyên đề tìm hiểu thời niên thiếu của Bác Hồ tại Thừa Thiên Huế cho các đoàn du khách (đã có sinh viên đến từ Anh và Mỹ đăng ký). Tuy nhiên, theo ông Lê Anh Tuấn, Giám đốc công ty Cổ phần HG Huế - đơn vị tổ chức sản phẩm du lịch như đã đề cập thì tour này khá kén khách.

Chọn hướng đi khác, Công ty Du lịch Huetourist kết hợp các di tích, điểm đến gắn với Bác ở Huế vào các tour có thuyết minh hướng dẫn. Mỗi tháng, Huetourist đón 7-10 đoàn khách về các điểm di tích này, trong đó có địa điểm làng Dương Nỗ. Khách đến đây tỏ ra thích thú, họ chụp ảnh check-in, livestream hay đăng thông tin giới thiệu mình đã được đến Bác Hồ đã sống thuở thiếu thời.

Huetourist đưa khách về Nhà lưu niệm Bác Hồ tại Dương Nỗ

Huetourist đưa khách về Nhà lưu niệm Bác Hồ tại Dương Nỗ

Tại Hội nghị phục hồi phát triển du lịch tỉnh và Liên hoan Phim Việt Nam lần thứ 22 năm 2021, Sở Du lịch tổ chức thử nghiệm hoạt động trải nghiệm cho khách mặc áo dài truyền thống đi xe xích lô/xe điện dừng chân tại Bảo tàng Hồ Chí Minh để dâng hương, tham quan, check-in và chụp ảnh ở Trường Quốc học trước khi vào thăm Hoàng cung Huế. Tour này cũng tạo được ấn tượng sâu sắc với các đại biểu và phóng viên báo chí tham gia sự kiện.

Giữa năm 2021, UBND tỉnh phê duyệt Đề án "Phát huy giá trị di tích Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Thừa Thiên Huế phục vụ phát triển du lịch" nhằm khai thác, phát huy các thế mạnh, tiềm năng của di tích gắn với các chương trình trọng điểm du lịch dịch vụ của địa phương. “Đây là điều kiện thuận lợi hơn bao giờ hết, chúng tôi đang phối hợp với Sở Du lịch khảo sát, xúc tiến cho tour Theo chân Bác Hồ thời niên thiếu tại Huế. Song song với đó đơn vị cũng tìm hướng để có sản phẩm lưu niệm phù hợp phục vụ cho du khách”, bà Lê Thuỳ Chi – Giám đốc Bảo tàng Hồ Chí Minh hồ hởi.

Chia sẻ về quá trình thực hiện đề án, Ông Nguyễn Văn Phúc, Phó giám đốc phụ trách Sở Du lịch thông tin sẽ triển khai các bước cần thiết trong quá trình xây dựng một tour tuyến mới; phối hợp với Trường Du lịch - Đại học Huế và Trường Cao đẳng Du lịch Huế xây dựng cuộc thi/trò chơi thực tế về những dấu ấn thời niên thiếu của Chủ tịch Hồ Chí Minh cho từng nhóm đối tượng để đưa vào tour. Tổ chức đoàn famtrip khảo sát đánh giá về sản phẩm, định hướng chiến lược tuyên truyền, quảng bá… “Sắp tới sẽ có cuộc tọa đàm và khảo sát các di tích về Bác Hồ để xây dựng tour chuyên đề theo hình thức trải nghiệm mới. Hy vọng sẽ đón nhận nhiều ý tưởng hay góp phần định hình sản phẩm”, ông Phúc tiết lộ.

Trước đó, Sở Du lịch tỉnh đã làm việc với Sở Du lịch Nghệ An cùng một số đơn vị lữ hành ở Hà Nội dự kiến khảo sát, xây dựng tour đường bộ/tàu hỏa từ Hà Nội về Huế với chủ đề theo dấu chân thời niên thiếu của Bác, có dừng ở Nghệ An thăm làng Sen quê Bác Hồ rồi về Huế kết hợp với chương trình tham quan trải nghiệm di tích văn hóa, lịch sử và ẩm thực các vùng miền.

Học sinh tham gia các trò chơi tìm hiểu về gia đình Chủ tịch Hồ Chí Minh tại nhà lưu niệm Bác Hồ bên dòng sông Phố Lợi

Sinh viên các trường ĐH trong hành trình theo chân Bác

Học sinh tham gia các trò chơi tìm hiểu về gia đình Chủ tịch Hồ Chí Minh tại nhà lưu niệm Bác Hồ bên dòng sông Phố Lợi

Sinh viên các trường ĐH trong hành trình theo chân Bác

Đón nhận thông tin thú vị nói trên, ông Trần Quang Hào, Giám đốc Công ty Du lịch Huetourist nêu quan điểm: “Tạo sự hấp dẫn cho tour này, phải đưa du khách đi vào câu chuyện hay, ý nghĩa chứ không dừng lại ở những giới thiệu mang tính rập khuôn. Do đó, cần sự hỗ trợ của các nhà nghiên cứu, xây dựng các câu chuyện lịch sử sinh động, hấp dẫn. Trên cơ sở đó, hướng dẫn viên các đơn vị lữ hành du lịch có thể lấy đó thuyết minh cho khách”.

Còn ông Lê Anh Tuấn, Giám đốc công ty Cổ phần HG Huế hướng ý tưởng về gắn kết các điểm đến với trường học. Đồng tình với ý kiến này, ThS. Phan Thị Diễm Hương, Giảng viên Trường Du lịch - ĐH Huế nhận định: “Có thể chia nhiều đối tượng, như với sinh viên học về Tư tưởng Hồ Chí Minh thì thiết kế các tour trải nghiệm, tạo thành tour chuyên biệt. Với tour chuyên đề về Bác, nên kết hợp trường học – doanh nghiệp du lịch, lữ hành – điểm đến. Giáo viên quyết định mục tiêu chuyên đề, còn vận hành tour nhờ đến công ty lữ hành - những người hiểu về làm du lịch”.

Khi sản phẩm du lịch ý nghĩa này thành hình, hy vọng con số đón khách của hệ thống di tích đặc biệt Hồ Chí Minh sẽ không chỉ dừng lại ở 120.000 – 130.000 lượt mỗi năm như hiện nay mà sẽ tăng lên gấp nhiều lần.

Phát huy tốt những giá trị di sản văn hóa gắn liền với Hệ thống di tích Chủ tịch Hồ Chí Minh sẽ góp phần cụ thể hóa quan điểm xây dựng và phát triển Thừa Thiên Huế thành thành phố trực thuộc Trung ương trên nền tảng bảo tồn, phát huy giá trị di sản cố đô và bản sắc văn hóa Huế, với đặc trưng văn hóa, di sản, sinh thái, cảnh quan thân thiện môi trường và thông minh theo Nghị quyết số 54 của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển tỉnh Thừa Thiên Huế đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045.

Cụm di tích liên quan đến Chủ tịch Hồ Chí Minh ở làng Dương Nỗ (TP. Huế)

Cụm di tích liên quan đến Chủ tịch Hồ Chí Minh ở làng Dương Nỗ (TP. Huế)

Item 1 of 1

Cụm di tích liên quan đến Chủ tịch Hồ Chí Minh ở làng Dương Nỗ (TP. Huế)

Cụm di tích liên quan đến Chủ tịch Hồ Chí Minh ở làng Dương Nỗ (TP. Huế)

NỘI DUNG: P. THÀNH - T. NINH - H.PHÚC

ẢNH: P. THẮNG, H. PHÚC, PH. THÀNH, NG. MINH, M. HIẾU, Q.HÀO, BẢO TÀNG HỒ CHÍ MINH

CLIP: P. THẮNG, L. TUỆ; ĐỒ HỌA: NGUYỄN HÀ

TRÌNH BÀY: NGUYỄN QUÂN